Trầm hương vì sao lại quý giá đến như vậy?

Người làm báo như chúng tôi thường thích tìm hiểu về những nét đẹp văn hóa Việt. Đặc biệt là văn hóa sử dụng trầm hương. Trên một chuyến bay về xứ sở của Trầm hương, tôi tình cờ gặp anh Bảo Đôn Hậu và được chia sẻ những câu chuyện hết sức thú vị về trầm hương.

 

Theo anh, vì sao trầm hương lại trân quý và đắt đỏ?

Trầm hương có một quá trình hình thành khác lạ. Lý do chúng quý hiếm như vậy là do quá trình hình thành trầm tự nhiên kéo dài hàng chục, có khi tới hàng trăm năm. Trầm được sinh ra từ những vết thương của cây dó bầu. Khi cây Dó Bầu bị thương, nhựa cây tiết ra chữa vết thương, vô tình nhựa cây gặp Nấm Trầm hương và tương tác với nhau thì tạo ra Trầm hương; nếu nhựa cây gặp Nấm kỳ nam sẽ tạo ra Kỳ Nam. Việc hình thành Trầm hương hay Kỳ nam được quyết định ngay từ thời điểm này. Nên đã là Trầm hương thì có phát triển bao lâu cũng là Trầm hương, chứ không thể thành Kỳ nam được.

Nhưng không phải cây nào cũng có trầm, trong thiên nhiên tầm 1500 cây Dó Bầu mới tìm được một cây có trầm. Và hàng trăm ngàn cây Dó Bầu trong rừng mới có 1 cây có Kỳ nam. Mỗi cây Dó Bầu từ khi có Trầm hương/ Kỳ nam cho đến khi có thể khai thác mất ít nhất 20 – 30 năm, thậm chí là hàng trăm năm. Đây cũng là nguyên nhân khiến trầm hương trở thành vật phẩm trân quý, đắt giá nên không chỉ giới thượng lưu khao khát sở hữu.

Những khối Trầm hương thiên nhiên

Trầm chỉ thật sự là “cực phẩm” khi kết hợp hoàn hảo giữa quá trình khai thác cùng bàn tay khéo léo của những nghệ nhân làm trầm tài hoa, cẩn thận và tỉ mẩn. Làm trầm hương, nghệ nhân phải hội tủ đủ ba yếu tố “có Tâm – có Tài – có Tầm”. Để cho ra đời một sản phẩm trầm hương, phải tốn rất nhiều tâm sức và thời gian. Làm trầm không thể qua loa, cẩu thả được. Ví dụ như để có nhang trầm tốt phải trải qua giai đoạn ủ chín dăm trầm (mất từ 2 đến 3 tháng). Làm theo cách thủ công, truyền thống, tốn nhiều thời gian hơn nhưng đổi lại độ tinh khiết, nguyên chất của nhang trầm lại cao hơn.

Bên cạnh giá trị hình thành, tính dược liệu của nó được cả thế giới công nhận, khiến Trầm hương ngày càng thêm đắt đỏ. Trầm hương sở hữu những điểm ưu việt: Trầm hương chữa chứng đau đầu, mệt mỏi, giúp cân bằng thần kinh. Bên cạnh đó, trầm còn tác dụng tráng dương, bổ thận, lưu thông khí huyết, giảm đau, an thần.

Những khối Trầm Hương rục do bị chôn vùi dưới đất lâu năm, phần gỗ Dó đã hoai mục chỉ còn lại phần Trầm hương

Bột Trầm và Kỳ nam hỗ trợ điều trị các chứng bệnh đau nhức, mỏi, nôn, hen suyễn, thận khí hư, bí tiểu tiện…Tại Nhật Bản, trầm hương còn được các nhà khoa học còn dùng để chữa trị các chứng trầm cảm, tâm thần phân liệt, tự kỉ ám thị, mất trí nhớ…

Từ thời vua Đinh Tiên Hoàng, các nghệ nhân đã dùng gỗ trầm hương để làm hòm gia bảo đựng áo long bào của hoàng đế. Lý Văn Bưu là một trong những vị tướng có vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình hình thành nhà Tây Sơn. Ông có một cây cung quý, tương truyền được chế tác bằng Kỳ Nam tại chỗ tay cầm cung nên được gọi là Kỳ Nam cung. Khi treo trong phòng, Kỳ Nam tỏa mùi thơm. Lúc chiến đấu, mùi hương Kỳ Nam cũng khiến ông phấn chấn tinh thần, lập nên nhiều kỳ tích giương cung bách phát bách trúng.

Trầm hương không chỉ là món quà thiên nhiên ưu ái ban tặng mà nó còn chứa đựng những tinh hoa trong văn hóa Việt.

Anh có thể cho biết, Trầm hương được phân loại như thế nào không?

Căn cứ vào mức độ nhiễm dầu, hình dáng, trọng lượng, màu sắc, hương vị …mà trầm hương có những tên gọi khác nhau như: Trầm mắt tử hay còn gọi là trầm mắt đảo, trầm Tốc bông, trầm da báo, trầm điệp lá, trầm điệp trai, trầm kiến xanh, trầm kiến lọn. Hay dựa thời điểm khai thác mà gọi tên: trầm Sanh – loại trầm được khai thác khi cây Dó Bầu có Trầm còn sống; hay trầm Rục – loại trầm được khai thác khi cây Dó Bầu chứa trầm hương đã chết rũ và bị chôn vùi dưới đất hàng chục thậm chí hàng trăm năm, phần gỗ Dó Bầu đã hoai mục chỉ còn lại phần trầm hương

Nếu xếp theo phẩm cấp, thì trầm hương được chia thành qua các giai đoạn phát triển Trầm như sau:

  1. Trầm tốc

Trầm Tốc là giai đoạn đầu trong quá trình hình thành và phát triển trầm hương trong cây Dó Bầu. Trầm tốc có mức tinh dầu ít, các vân dầu thường xen kẽ với các vân gỗ. Tuy đây là loại trầm hương có giá trị không cao nhưng trầm tốc lại rất được ưa chuộng. Do chúng có phẩm chất tốt, giá thành hợp lý. Trầm tốc giữ được tính chất trầm hương tự nhiên, mùi hương tinh tế, thanh khiết, dễ gia công thành các vòng chuỗi đeo tay với giá thành phù hợp với số đông. Một số dạng trầm Tốc:

  • Tốc đĩa: là loại trầm Tốc có mức độ nhiễm dầu cao. Kích thước từng đường vân dầu to khoảng ngón tay hoặc như đầu đũa con hoặc như hình con đĩa.
  • Tốc dây: mức độ nhiễm dầu trung bình, vân dầu tròn dài như sợi dây xen kẽ, tạo vòng quanh các vân gỗ.
  • Tốc hương: mức độ nhiễm dầu mỏng nhưng mùi hương lại nổi trội.
  • Tốc pi: là dạng tốc mỏng nhất, bao quanh các thớ gỗ có dạng hình ống tròn
  • Tốc Bông: là dạng trầm Tốc có vân trầm dạng xoắn, khi tiện hạt tạo các hoa văn đẹp mắt
  1. Trầm Banh:

Trầm Banh là loại trầm phát triển sau giai đoạn trầm Tốc. Với mức độ nhiễm dầu cao hơn so với trầm Tốc. Trầm Banh có các tia dầu trầm sớ nhỏ, mịn và mật độ trầm khá cao, mùi thơm sống tốt hơn trầm Tốc. Về giá thì trầm Banh cao hơn trầm Tốc. Cũng như trầm Tốc thì trầm Banh được đặt tên tùy vào hình dạng sớ dầu trầm: Trầm Banh Dầu, Trầm Banh Quầng. Trầm Banh Quầng cũng là 1 dạng Banh Dầu nhưng dầu trầm ăn không đều ở các vị trí, vân trầm ăn theo dạng các hình tròn. Do đó, dạng trầm Banh Quầng khi làm hạt sẽ rất đẹp vì lượng trầm khá cao lại có vân trầm rõ ràng và đẹp mắt  

Trầm Banh Dầu đỏ

3/ Trầm chìm lửng: Là loại trầm có lượng dầu trầm cao, khi cho vào nước thì miếng trầm sẽ chìm lơ lửng trong nước, màu nâu sậm và có mùi thơm sống tốt, giá thành cao và khi làm ra sản phẩm vòng chuỗi rất đẹp

          Khối trầm hương chìm lửng

4/ Trầm Chìm nước: Đây là dạng trầm đỉnh cao nhất trong các loại trầm hương, lượng dầu trầm rất cao, mùi thơm sống tốt nhất trong các dạng trầm hương, màu nâu sậm, khi cho vào nước thì trầm sẽ chìm tận đáy. Giá trầm chìm rất cao, cao nhất trong các dạng trầm

     Chiếc vòng trầm Mắt Tử chìm nước

5/ Kỳ Nam: Kỳ nam đặc biệt hiếm khi hàng trăm ngàn thậm chí hàng triệu cây Dó Bầu trong rừng mới có 01 cây có Kỳ nam. Điều đặc biệt là: trên thế giới, duy nhất Việt Nam mới có Kỳ nam thiên nhiên.

Kỳ nam thường nhẹ hơn Trầm hương, đa số là kỳ nam nổi, rất ít kỳ nam có thể chìm nước. Kỳ nam giá đặc biệt cao, có những lúc Kỳ nam lên đến 60 tỷ, 70 tỷ một ký. Kỳ nam thường được chia làm bốn loại: Bạch kỳ, Thanh kỳ, Huỳnh kỳ và Hắc kỳ. Trong giới buôn bán Trầm – Kỳ thường có câu xếp mức độ quý hiếm của Kỳ nam: Nhất Bạch, nhì Thanh, tam Huỳnh, tứ Hắc.

Kỳ nam thiên nhiên có mùi thơm rất dễ chịu, thanh thoát, khi nếm có vị tê lưỡi rất sâu và lâu, cảm nhận được sự the mát, hương thơm tỏa khắp khoang miệng và làm dịu tinh thần rất nhanh chóng.

     Một mảnh nhỏ Kỳ nam (Hắc kỳ)

Kỳ nam thiên nhiên được cho là mang lại sự May Mắn, Thịnh Vượng cho gia chủ. Do đó, người Đài Loan thường mua Kỳ nam làm vật gia bảo. Một số đại gia mua kỳ nam về ngâm rượu để uống, vì tin rằng uống rượu Kỳ nam sẽ mạnh mẽ chuyện phòng the, tốt cho sức khỏe và luôn mang lại may mắn trong cuộc sống.

Hiện nay, tại vùng Hải Nam Trung Quốc người ta cũng cấy ghép và tạo ra một loại được gọi là Kỳ nam vườn trồng (Kỳ Hải Nam). Loại kỳ này có ánh xanh nên một số người gọi là Thanh kỳ. Kỳ Hải Nam có mùi thơm nhẹ, lượng tinh dầu khá cao và đẹp mắt, khi nếm có vị tê lưỡi nhưng không giữ lâu, mùi thơm sống yếu hơn so với kỳ nam thiên nhiên

Và hiển nhiên về mặt giá trị và tính chất của kỳ Hải Nam chưa được khẳng định. Những người có da nhạy cảm, khi đeo vòng chuỗi kỳ Hải Nam bị ngứa và nổi mẫn đỏ. Loại kỳ Hải Nam này có giá gần 300 triệu/kg nguyên liệu và được khá nhiều cơ sở Việt Nam mua về chế tác thành vòng chuỗi bán cho người tiêu dùng:

Vòng đeo tay được làm từ Kỳ Hải Nam (Kỳ nam vườn)

Trong khi đó, người Trung Quốc, Đài Loan qua Việt Nam tìm mua Kỳ nam thiên nhiên ráo riết. Vì chỉ duy nhất Việt Nam mới có kỳ nam thiên nhiên.

Thế giới trầm hương thiên biến vạn hóa với rất nhiều cách đánh giá, nhìn nhận, phân loại. Tuy nhiên, muốn phân loại một cách khoa học, chính xác thì cần dựa vào kinh nghiệm và các phương pháp  gia truyền của người trong nghề.

Anh có thể chia sẻ thêm về công dụng và giá trị của nhang trầm hương không?

Bạn chắc đã từng nghe câu “giàu chơi vàng, sang chơi Trầm”? Ngày xưa, trầm hương được xem là vật phẩm cống nạp, biếu tặng của giới vua chúa, quý tộc. Ngày nay, trầm hương ngày càng khẳng định giá trị và vị trí của chúng trong văn hóa dân tộc.

Không phải ngẫu nhiên mà đốt nhang trầm trở thành một nét văn hóa tâm linh của người Việt.  Trầm được xem là vật phẩm hấp thu tinh hoa trời đất. Vì thế, khi một nén nhang trầm được đốt lên, dương khí mạnh của chúng có tác dụng xua đuổi vận xấu, tai ương, mang đến may mắn, tốt lành. Nhiều người còn tin rằng, hương trầm tự nhiên giúp thanh lọc tính xấu, loại bỏ năng lượng tiêu cực, giúp tâm tĩnh để vạn sự hanh thông.

 

Những nén nhang trầm nghi ngút khói trong những ngôi chùa nhà Phật vốn đã trở thành một nét độc đáo riêng trong văn hóa của người Việt. Trong quan điểm Phật giáo, trầm hương được biết đến như “mùi hương của Niết Bàn”. Tín ngưỡng Phật giáo cho rằng muốn chạm đến Niết Bàn phải trải qua quá tình tu tâm dưỡng tính và khổ tu. Cũng giống như một vòng nhang trầm hương kia, phải trải qua muôn vàn công đoạn mới thành quý giá.

Từng nén nhang trầm là cầu nối tâm linh gửi những ước nguyện của gia chủ một cách thành kính nhất đến ông bà tổ tiên, thần, Phật. Đốt nhang trầm thay tấm lòng tôn kính, tấm lòng hướng thiện, cầu mong an nhiên, thịnh vượng.

Theo anh, làm sao để thưởng thức nhang trầm một cách trọn vẹn nhất?

Ngày nay, các nhà khoa học khám phá ra được những hợp chất           quý giá có trong trầm như: benzylaceton, metoxybenzalaceton, terphen alcol và acid cinamic. Những hợp chất này có lợi để phòng ngừa và chữa trị các bệnh viêm nhiễm, nhiễm khuẩn. Ngoài ra, chúng có công dụng rất tốt trong việc tăng cường sức khỏe và hệ miễn dịch. Nhang trầm hương cao cấp được làm từ nguyên liệu dăm trầm hương 100% tự nhiên, không độc hại, giúp an thần, giấc ngủ sâu hơn, tinh thần sảng khoái.

Để nhang trầm phát huy tối đa hiệu quả của nó, bạn phải chắc chắn mình chọn được loại nhang trầm tự nhiên, không hóa chất. Khói nhang màu trắng, được đốt cháy do dầu trầm trong nhang. Mùi Trầm tự nhiên, nhẹ nhàng, nguyên chất rất dễ chịu, khác hẳn mùi hương nồng nặc, khá gắt của các loại nhang hóa học. Nhang trầm cao cấp có màu tự nhiên, hơi nhạt để phân biệt với các loại hàng giả màu sắc sặc sỡ, bắt mắt.

Một nén nhang trầm đủ chất lượng phải có lượng bột trầm đủ nhiều. Hiện nay, đánh vào tâm lý thích số lượng nhiều, nên một số cơ sở làm nhang trầm chỉ áo một lớp mỏng bột trầm hương lên tăm nhang để tăng số lượng que nhang. Vì vậy, nhang trầm không đảm bảo về chất lượng, khi đốt loại nhang trầm đó thực chất là đốt que tre. Một que nhang trầm phải có đường kính từ 3mm thì mới bảo đảm chất lượng khi đốt, có tác dụng tích cực cho sức khỏe người dùng, cũng như làm sạch không khí trong nhà:

Que nhang chỉ được áo một lớp mỏng bột trầm đặt cạnh que nhang trầm có đường kính 3mm

Vậy làm thế nào để chọn được trầm hương nguyên chất, cao cấp?

Trên thế giới, văn hóa dùng trầm hương có từ rất lâu đời. Đặc biệt, Nhật Bản còn sở hữu cho riêng mình một nền văn hóa nghệ thuật độc đáo mang tên “Hương đạo” – nghệ thuật thưởng thức trầm hương đỉnh cao. Ở nước ta, trầm hương ngày càng trở nên thân thuộc không chỉ vì những công dụng thần kì đối với sức khỏe mà sử dụng trầm hương còn chứa đựng giá trị tâm linh và nét đẹp văn hóa của người Việt.

Trong thời gian tới, tôi dự định sẽ tạo ra một không gian cho Hương đạo, giới thiệu Hương đạo đến với nhiều người dân Việt Nam cũng như du khách quốc tế. Đến với không gian Hương đạo, mọi người sẽ được thưởng hương đủ các loại trầm hương từ các vùng miền của Việt Nam cũng như trầm hương các nước: Brunei, Lào, Campuchia, Thái Lan, Malaysia, Indonesia, … Từ đó cảm nhận và hiểu hơn về trầm hương.

Trầm hương Việt Nam là thứ trầm hương tốt nhất thế giới, chúng ta có thế mạnh đó. Vậy tại sao chúng ta không giới thiệu Trầm hương Việt Nam đến với người dân cũng như quốc tế. Từ đó, tôi hy vọng trầm hương Việt Nam trở nên sản phẩm xuất khẩu mạnh và mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho người dân và đất nước.

Trên thị trường hiện nay, các loại Trầm hương không rõ nguồn gốc xuất xứ, hàng nhái, hàng giả bày bán khắp nơi. Để mua được Trầm thật, nguyên chất và phân biệt được Trầm thật – giả, mình có chia sẻ bí quyết chọn trầm hương thật, nguyên chất, bạn đọc có thể tham khảo thêm tại: https://tramhuongphucnguyen.com/tin-tuc/cach-phan-biet-tram-huong-that-va-tram-huong-gia-tram-huong-nau-hoa-chat-item27.html

Trên đây là những chia sẻ của anh Bảo Đôn Hậu – chủ thương hiệu Trầm hương Phúc Nguyên – về Trầm hương và nét văn hóa đốt nhang trầm. Quý bạn đọc muốn tìm hiểu thêm về Trầm hương có thể tham khảo thông tin thêm tại: https://tramhuongphucnguyen.com/tin-tuc/kien-thuc-tram-huong.html