Từ vùng quê Mê Linh giàu truyền thống văn hóa đến vùng đất Tây Nguyên đầy nắng gió, hành trình của bà không chỉ là hành trình gìn giữ một di sản, mà còn là hành trình gieo những hạt giống của lòng nhân ái, kết nối con người bằng sự chân thành và trách nhiệm.
Mang tình yêu văn hóa đến với đại ngàn
Sinh năm 1965 tại Mê Linh (Hà Nội), Nguyễn Thị Ninh lớn lên trong một gia đình có nhiều thế hệ gắn bó với tín ngưỡng thờ Mẫu. Những câu chuyện về cội nguồn, đạo hiếu, lòng biết ơn tổ tiên cùng nếp sống trọng nghĩa tình đã trở thành hành trang tinh thần theo bà suốt cuộc đời.
Khi lập nghiệp tại huyện Lâm Hà (tỉnh Lâm Đồng), bà mang theo không chỉ ký ức quê hương mà còn mang theo những giá trị văn hóa đã được gia đình gìn giữ qua nhiều thế hệ. Giữa vùng đất hội tụ nhiều dân tộc với những sắc màu văn hóa khác nhau, bà lựa chọn cách gìn giữ những nét đẹp truyền thống bằng sự khiêm nhường và bền bỉ.
Nhiều năm qua, không gian sinh hoạt văn hóa do bà chăm sóc đã trở thành nơi để những người yêu văn hóa dân gian gặp gỡ, tìm hiểu về tín ngưỡng thờ Mẫu dưới góc nhìn di sản. Các nghi lễ truyền thống được thực hành trang nghiêm, đúng chuẩn mực, góp phần giúp nhiều người hiểu đúng hơn về những giá trị nhân văn của một loại hình tín ngưỡng đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Đối với bà, điều quan trọng không nằm ở hình thức của nghi lễ mà ở những giá trị đạo đức được gửi gắm phía sau: lòng hiếu kính với tổ tiên, sự hướng thiện, tình yêu thương con người và trách nhiệm với cộng đồng.
Năm 2019, Điện Ngũ Nhạc Sơn Sùng do bà nhiều năm chăm lo, gìn giữ được UNESCO ghi nhận là “Điện thờ có giá trị văn hóa kiến trúc truyền thống theo nghi lễ thờ cúng của người Việt”. Đó không chỉ là sự ghi nhận đối với một không gian văn hóa mà còn là kết quả của quá trình bền bỉ gìn giữ những giá trị truyền thống giữa cuộc sống hiện đại.
Không dừng lại ở đó, bà còn tích cực tham gia nhiều chương trình giao lưu văn hóa trong nước và quốc tế, giới thiệu những nét đẹp của văn hóa Việt Nam tới bạn bè quốc tế, góp phần quảng bá hình ảnh một đất nước giàu bản sắc và luôn trân trọng di sản.
Lấy việc thiện làm thước đo giá trị
Nếu chỉ nhìn vào những hoạt động gìn giữ văn hóa, có lẽ vẫn chưa thể hiểu hết con người Nguyễn Thị Ninh. Điều khiến nhiều người yêu quý bà lại chính là những việc làm thiện nguyện được duy trì suốt nhiều năm qua.
Ở Lâm Đồng cũng như nhiều địa phương khác, bà cùng gia đình và những người đồng hành thường xuyên vận động kinh phí để hỗ trợ các hộ nghèo, trao quà cho người cao tuổi neo đơn, giúp đỡ trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, thăm hỏi những gia đình gặp hoạn nạn và chia sẻ với đồng bào mỗi khi thiên tai xảy ra.
Không có những chương trình rầm rộ, cũng không đặt mục tiêu tạo sự chú ý, phần lớn các hoạt động đều được thực hiện âm thầm bằng nguồn đóng góp của gia đình, bạn bè và những người chung tấm lòng thiện nguyện.
Theo bà, giá trị của việc cho đi không nằm ở số tiền hay hiện vật, mà ở sự chân thành. Một phần quà nhỏ nhưng được trao đúng lúc đôi khi lại trở thành nguồn động viên lớn lao để người nhận có thêm niềm tin vượt qua khó khăn.
Có lẽ vì từng trải qua những năm tháng thiếu thốn nên bà càng thấu hiểu giá trị của sự sẻ chia. Chính những trải nghiệm của cuộc sống đã giúp bà hiểu rằng điều quý giá nhất con người có thể để lại không phải là của cải, mà là lòng nhân ái.
Trong suy nghĩ của bà, giữ gìn văn hóa và làm việc thiện luôn có sự gắn kết tự nhiên. Văn hóa không chỉ tồn tại trong các công trình, lễ hội hay nghi thức truyền thống mà còn hiện diện trong cách con người đối xử với nhau bằng tình yêu thương và trách nhiệm.
Bởi vậy, bên cạnh việc truyền dạy những giá trị truyền thống, bà luôn khuyến khích những người đồng hành sống hướng thiện, biết quan tâm đến cộng đồng và tích cực tham gia các hoạt động xã hội.
Đó cũng là lý do nhiều người tìm đến bà không chỉ để tìm hiểu về văn hóa dân gian, mà còn để học cách sống nhân hậu, biết sẻ chia và có trách nhiệm hơn với xã hội.
Những việc làm ấy có thể không tạo nên những con số ấn tượng, nhưng lại góp phần nuôi dưỡng những giá trị bền vững của cộng đồng.
Giữ lửa văn hóa bằng những việc làm tử tế
Xã hội càng phát triển, những giá trị truyền thống càng cần được gìn giữ bằng những hành động cụ thể. Không phải ngẫu nhiên mà nhiều người nhắc đến Nguyễn Thị Ninh như một người luôn đặt chữ “Tâm” lên trước mọi việc. Điều bà theo đuổi không phải là sự nổi tiếng, mà là sự bền bỉ trong gìn giữ những giá trị tốt đẹp đã được cha ông vun đắp.
Hơn bốn thập kỷ trôi qua, bà vẫn miệt mài tham gia các hoạt động văn hóa, giao lưu, kết nối cộng đồng, đồng thời duy trì những chương trình thiện nguyện dành cho người yếu thế.
Có người gìn giữ văn hóa bằng những công trình nghiên cứu, có người bằng các tác phẩm nghệ thuật. Với Nguyễn Thị Ninh, văn hóa được gìn giữ từ những điều rất bình dị: một không gian sinh hoạt truyền thống được chăm sóc cẩn trọng, một hoạt động thiện nguyện được duy trì đều đặn, một lời động viên dành cho người khó khăn hay một bài học về đạo hiếu được truyền lại cho lớp trẻ.
Đó cũng chính là cách để những giá trị truyền thống tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay, không phải như những ký ức xa xưa, mà như những chuẩn mực đạo đức được nuôi dưỡng bằng hành động.
Cuộc sống luôn cần những con người biết cho đi nhiều hơn nhận lại. Nguyễn Thị Ninh là một trong những người như thế. Bằng tình yêu văn hóa, sự bền bỉ và tấm lòng nhân ái, bà đã góp phần nối dài những giá trị tốt đẹp của dân tộc trên vùng đất Tây Nguyên, để văn hóa không chỉ được lưu giữ trong di sản mà còn được lan tỏa trong từng việc làm tử tế, từng nghĩa cử sẻ chia và trong niềm tin của những người đã từng nhận được sự giúp đỡ.
Có lẽ, đó cũng là giá trị bền vững nhất của một người dành cả cuộc đời cho cộng đồng: không chỉ giữ gìn một nét đẹp văn hóa, mà còn gieo mầm yêu thương để những điều tốt đẹp tiếp tục được nhân lên trong cuộc sống.
Hoặc