các nước ở châu Âu, nghệ thuật tranh kính ra đời cách đây hàng trăm năm, đặc biệt là với loại tranh được ghép từ những mảnh kính màu lại với nhau. Những năm gần đây, dòng tranh này đã du nhập vào các nước châu Á, trong đó có Việt Nam, chủ yếu ở các nhà thờ. Là người tiên phong trong nghề sản xuất tranh kính, nghệ nhân Phạm Hồng Vinh hướng tới những ứng dụng của kính trong các công trình dân dụng. Ông tự nghiên cứu, mày mò, sáng chế ra tranh kính điêu khắc. Ông cho biết “tranh kính điêu khắc là một tấm kính nguyên, đa dạng mẫu mã và ứng dụng, có độ bền cao gấp 10 lần kính thường “.

Đặc biệt, dòng tranh kính điêu khắc của ông tạo dấu ấn bởi những hình ảnh mang đậm nét văn hóa đặc trưng của người Việt. Các nét văn hóa dân gian như: Rồng nhà Lý, đình, chùa, miếu mạo, quan họ, hát xẩm… các yếu tố của thế giới tâm linh, của đời thực đều được thể hiện sống động trên kính một cách tinh xảo, lộng lẫy, sang trọng nhưng thấm đẫm bản sắc dân tộc.

Trong quá trình làm nghề, nghệ nhân Phạm Hồng Vinh không ngừng sáng tạo, thử nghiệm, liên tục cải tiến công nghệ, áp dụng các thành tựu khoa học mới vào việc chế tạo để nâng cao chất lượng sản phẩm. Ông sáng chế ra cách khắc tranh kính bằng máy phun cát, cách hóa mờ cho sản phẩm kính pha lê, chế tạo gương chống mờ hơi nước, cầu kính… Bởi vậy, tranh kính điêu khắc là sự kết hợp hài hòa của hai yếu tố: nghệ thuật thủ công và công nghiệp hiện đại.

Theo nghệ nhân, để làm một bức tranh kính không hề đơn giản, phải trải qua tám bước, từ thiết kế, tạo hình, vẽ tranh cho đến khi tôi kính trong lò nung, mỗi công đoạn tác động lên mặt kính lại khiến bức tranh có hồn hơn. Khi tạo hình, người làm phải tuân thủ những quy luật nhất định để đảm bảo tính sinh động của tác phẩm, như luật xa gần, sáng tối, điểm nghỉ của bức tranh… Công đoạn cuối cùng trong quá trình tạo nên tác phẩm – sơn hấp nhiệt qua nhiệt độ 7000C trong lò nung - là giai đoạn quan trọng và phức tạp nhất, quyết định sự thành bại của bức tranh kính nghệ thuật. Ở giai đoạn này, người thợ sơn phải am hiểu về mỹ thuật và phải làm việc bằng tư duy ngược; phải nhớ toàn bộ bố cục bức tranh đến từng chi tiết nhỏ, chỉ cần sơ ý có thể phải làm lại từ đầu.

Vươn xa hơn với nghề

Bắt đầu nghề tranh kính điêu khắc sau khi đã “nếm” đủ thất bại trong kinh doanh, sau 5 năm làm trọng tài kinh tế tỉnh Hà Sơn Bình (trước thuộc hai tỉnh Hòa Bình và Hà Tây), ông xin nghỉ để đi học nghề gốm sứ. Năm 1988 Công ty sứ Hoàng Hải bị phá sản, ông bắt tay làm đá mài kính đầu tiên tại Việt Nam và rồi lại tiếp tục thất bại. Tuy nhiên, lần thất bại này lại chính là bước ngoặt giúp nghệ nhân Phạm Hồng Vinh gắn bó với nghiệp tranh kính điêu khắc. Nghệ nhân Phạm Hồng Vinh cho biết: “Sau 6 năm miệt mài nghiên cứu, sáng tạo, bức tranh kính điêu khắc trên khổ 1m2 đã được ra đời. Tôi thực sự hạnh phúc khi nhìn thấy nó, và tôi biết mình đã thành công trên con đường đã chọn.”

Tranh kính của nghệ nhân Phạm Hồng Vinh đã hạn chế được những nhược điểm của tranh kính châu Âu với khổ lớn, khả năng chịu lực và độ an toàn cao cũng như tính nổi trội khi áp dụng vào các công trình xây dựng.

Sau thành công của bức tranh điêu khắc trên khổ 1m2, nghệ nhân Phạm Hồng Vinh tiếp tục ghi dấu ấn với việc sáng chế cách mai tay trên kính phẳng; chế tạo ra máy phun cát mờ trên kính, khắc tranh kính bằng máy phun cát; điêu khắc trên gương trong nhà tắm, chống mờ ố; sáng chế thành công cách hóa mờ cho sản phẩm kính pha lê và gần đây nhất là nghiên cứu thành công sản phẩm thớt kính đa năng.

Hiện nay, xu hướng xây dựng dân dụng phát triển mạnh, các công trình sử dụng kính nghệ thuật điêu khắc không chỉ là những bức tranh nhỏ treo tường, vách kính, trần nhà mà có rất nhiều công trình sử dụng tranh kính khổ lớn tìm đến với công ty của nghệ nhân Nguyễn Hồng Vinh, trong đó phải kể đến đơn đặt hàng của Rạp Kim Đồng, chùa Bái Đính, Khách sạn Hoàng Gia (Bắc Ninh), Khách sạn Con Rồng (Tây Hồ, Hà Nội)...

"Giờ đây, khi đã có thương hiệu trong nước, tôi lại khao khát được khẳng định thương hiệu tranh kính của người Việt. Làm thế nào để khi nhắc đến tranh kính, bạn bè trong và ngoài nước sẽ nghĩ ngay đến Việt Nam" – Nghệ nhân Phạm Hồng Vinh chia sẻ.

Vì lẽ đó, tuy đã ngoài 50 tuổi nhưng nghệ nhân Phạm Hồng Vinh vẫn ngày, đêm say mê nghiên cứu nghệ thuật, không ngừng sáng tạo, mong mỏi đưa những tác phẩm mới đến người yêu nghệ thuật. Hiện tại ông đang cho cải tiến tranh kính 1D sang tranh kính 3D để đáp ứng nhu cầu chơi và hưởng thụ tranh kính của người tiêu dùng.

Thông điệp ông muốn gửi gắm thông qua tác phẩm của mình là: Thời đại sẽ đổi thay nhưng giá trị văn hóa luôn được trân trọng.